SPOREL Academy

SPOREL Perform Well, Sports Nutrition, IOC / SPOREL Be Well, Metabolic Wellness, MHP

Egzersiz Yapmak İçin Hiç Vaktim Yok!

O zaman egzersiz seanslarını minik parçalara da bölebiliriz.

Danışanlarımdan en sık duyduğum cümlelerden biri:

“Egzersize vaktim yok.”

Çoğu zaman aslında kastedilen şu:

Elimde tek parça, kesintisiz uzun bir zaman dilimi yok.

O halde şu soruyu sormaya değer: Egzersizin işe yaraması için tek seferde yapılması şart mı?

Biri günlük egzersizin sağlığa etkilerine dair kapsamlı bir derleme, diğeri kuvvet egzersizleri üzerine yepyeni bir çalışma olan iki araştırma, cevabın “hayır” olabileceğini gösteriyor.

Gelin hep birlikte bilimin bize ne dediğine bakalım.

Egzersizi minik parçalara bölmekle ilgili 19 çalışma bize ne diyor?

2019 yılında Sports Medicine dergisinde yayımlanan bir derleme, toplam 1.080 yetişkinin katıldığı 19 çalışmayı bir araya getirdi. Her çalışma aynı egzersizi iki farklı şekilde karşılaştırdı:

  • Kesintisiz: günde tek bir seans.
  • Bölünmüş egzersiz (minik seanslar): Aynı toplam süredeki egzersizin tek bir seansta yapılması yerine minik parçalara bölünmüş olarak gerçekleşmesi. Bu bloklar çoğunlukla yaklaşık 10’ar dakikaydı ve egzersiz türü büyük ölçüde tempolu yürüyüştü.

Toplam egzersiz miktarı eşitlendiğinde, iki yaklaşım da aşağıdaki alanlarda benzer iyileşmeler sağladı:

  • Kardiyorespiratuvar fitness (VO2max)
  • Kan basıncı
  • Kan yağları, açlık kan şekeri ve açlık insülini – Metabolic Wellness

Toplam 5 çalışmada minik seanslara bölünmüş parçalı egzersiz yaklaşımının vücut ağırlığında yaklaşık 0,9 kg daha fazla kayıp, 2 çalışmada da LDL kolesterol açısından biraz daha iyi bir düzelme sağlayabileceğine dair zayıf kanıtlar bulundu. Bu her ne kadar heyecan verici olsa da, kanıtlar henüz çok sınırlı ve daha fazla araştırma yapmak gerekiyor.

Ancak bilimin vardığı basit bir sonuç var diyebiliriz: Yetişkinler, egzersizi tek seferde blok halinde yapsalar da zamansızlıktan dolayı gün içine kısa bloklar şeklinde yaysalar da büyük bir olasılıkla benzer sağlık faydaları elde ediyorlar.

Benim danışanlarıma her zaman söylediğim gibi: İster tek blok ister minik parçalar halinde olsun, BİRAZ HAREKET HİÇ HAREKET ETMEMEKTEN İYİDİR!

Peki aynı şey rezistans (kuvvet) egzersizleri için de geçerli mi?

İlk bölümde paylaştığım araştırmalar çoğunlukla kalp ve metabolik sağlıkla ilgili. Kas ve kuvvet ise farklı bir konu. Birçoğumuz kuvvet kazanmak için gerçek bir spor salonu ve orada yapılan uzun bir seans gerektiğini düşünürüz. Journal of Exercise Science & Fitness dergisinde 2026’da yayımlanan yeni bir randomize kontrollü çalışma tam olarak bu soruyu inceledi.

Araştırmada en az altı aylık rezistans (kuvvet) antrenmanı deneyimi olan, 18–25 yaş arası 45 genç erkek yer aldı. Sekiz hafta boyunca, haftada üç gün, kaldıkları yurdun zemin katındaki bir antrenman laboratuvarında Smith* makinesinde squat çalıştılar.

Katılımcılar çok ağır yüklerle çalışmadı. Her kişinin önce tek seferde kaldırabildiği en ağır yük (maksimum kuvveti) ölçüldü. Antrenmanlar bu yükün %40’ıyla başladı ve sekiz hafta boyunca yavaş yavaş artırılarak %55’ine çıkarıldı. Örneğin tek seferde 80 kg kaldırabilen biri, yaklaşık 32 kg ile başlayıp 44 kg’a kadar çıktı. Örnekteki 80 kg rastgele seçilmedi: çalışmadaki katılımcıların başlangıçtaki ortalama maksimum squat ağırlığı yaklaşık 80 kg’dı.

AI generated

Katılımcılar üç gruba ayrıldı:

  • Geleneksel: tek seansta 3 set × 20 squat, setler arasında 3 dakika dinlenme
  • Parçalı: günde üç kez (sabah, öğleden sonra ve akşam) 1 set × 20 squat, her biri yaklaşık bir dakika
  • Kontrol: kendi normal antrenmanlarına devam ettiler

Her iki antrenman grubu da tam olarak aynı toplam squat sayısını yaptı: antrenman günü başına 60 squat.

* Smith makinesi: Yukarıdaki görselde olduğu gibi barın iki yanındaki dikey raylar üzerinde hareket ettiği bir ağırlık makinesi. Bar sabit bir hatta inip kalktığı için dengeyi korumak daha kolaydır.

Sonuçlar

Her iki antrenman grubu da anlamlı derecede güçlendi. Başlangıç değerlerine göre düzeltilmiş ortalama kazanımlar şöyleydi:

ÖlçümGelenekselParçalı
Maksimum kuvvet (1-TM squat)+41 kg+33 kg
İzometrik squat kuvveti+48 kgf+40 kgf
Kassal dayanıklılık (maksimumun %40’ında tekrar sayısı)+10 tekrar+6 tekrar

Burada iki ayrıntı önemli:

  1. Her iki grup da kontrol grubunu açıkça geride bıraktı. Kontrol grubu da biraz gelişti (squat’ta yaklaşık 12 kg), dolayısıyla asıl “antrenman etkisi” bunun üzerindeki fark diyebiliriz.
  2. Geleneksel grup her ölçümde sayısal olarak öndeydi, ancak farklar istatistiksel olarak anlamlı değildi. Bu, iki yöntemin eşit derecede etkili olduğunu kanıtlamaz. Yalnızca bu çalışmanın bir fark gösteremediği anlamına gelir; grup başına sadece 15 kişiyle, geleneksel yaklaşımın küçük bir üstünlüğü göz ardı edilemez.

Sürpriz sonuç – KEYİF

Parçalı gruptaki katılımcılar, Fiziksel Aktivite Keyif Ölçeği’nde (PACES) daha yüksek keyif bildirdi. Bu gerçekten de çok önemli, çünkü keyif almak, insanların egzersize devam etmesini etkileyen önemli etkenlerden biri. Yani egzersizi bölmenin faydası yalnızca fiziksel değil, motivasyonel ve psikolojik de olabilir.

Sonuçları doğru yere koyalım Bu çalışma, antrenmanlı genç erkeklerle yapılmış, küçük ve kısa süreli bir çalışmaydı. Tek bir egzersiz, orta düzey yüklerle uygulandı ve tüm seanslar katılımcıların kaldığı yurttaki bir laboratuvarda, gözetim altında yapıldı. Keyif de yalnızca bir kez, son antrenmandan sonra ölçüldü. Aynı sonuçların kadınlarda, ileri yaştaki yetişkinlerde, yeni başlayanlarda, metabolik sorunları olan kişilerde ya da tüm vücudu kapsayan bir programda geçerli olup olmadığını henüz bilmiyoruz.

Bu sonuçlar, daha uzun süreli tek parça egzersizlerden vazgeçmemiz gerektiği anlamına gelmiyor. Uzun antrenmanlar kesinlikle işe yarıyor ve birçok kişi için hâlâ en iyi seçenek.

Burada vermek istediğim asıl mesaj, esneklik. İki yaklaşım kontrollü koşullarda benzer şekilde işe yarayabilir; ancak gerçekten sürdürebildiğiniz yöntem, sizin için en iyi sonucu verecek olandır. Buna etkinlik (ideal koşullarda işe yarıyor mu?) ile uygulanabilirlik (gerçek bir hayata sığıyor mu?) arasındaki fark diyebiliriz.

Egzersizi bölmek bazı durumlarda daha kolaydır.

Nasıl deneyebilirsiniz?

  • 30 dakikalık bir yürüyüşe vakit bulamıyor musunuz?

Örneğin kahvaltıdan ve akşam yemeğinden sonra iki kez 15 dakika, ya da üç ana öğünden sonra üç kez 10 dakika yürüyün. Yemek sonrası yürüyüş, vücudunuzun o öğündeki glukozu kullanmasına da yardımcı olur.

  • Kuvvet antrenmanına 40 dakika ayıramıyor musunuz?

Antrenmanı ikiye bölebilirsiniz: sabah 20 dakika, akşam 20 dakika. Daha da kısa tutmak isterseniz setleri gün içine yayın. Örneğin 3 set squat yapacaksanız, sabah 1 set, öğlen 1 set, akşam 1 set yapın. Çalışmadaki katılımcılar da tam olarak böyle çalıştı ve her seferinde yaklaşık 1 dakika yetti.

  • Evde “egzersiz atıştırmalıkları” yapın:

Tıpkı yiyecek atıştırmalıkları gibi egzersiz atıştırmalıkları 😊 Çaydanlık kaynarken, toplantılar arasında ya da akşam yemeğinden önce bir set squat, şınav veya lunge.

Bana soracak olursanız zaten tek ihtiyacınız olan atıştırmalıklar egzersiz atıştırmalıkları 😊

  • Karıştırın: Vaktiniz olduğunda uzun seanslarınızı koruyun; yoğun günlerde ya da basit yardımcı egzersizler için kısa blokları kullanın.

SPOREL son söz:

En iyi egzersiz programı, hayatınıza uyan ve düzenli hareket etmenizi sağlayan programdır.

Ve bazen bu, fırsat buldukça egzersizi minik parçalar halinde azar azar yapmak anlamına da gelir.

Referanslar

Murphy MH, Lahart I, Carlin A, Murtagh E. The effects of continuous compared to accumulated exercise on health: a meta-analytic review. Sports Medicine. 2019;49:1585–1607. https://doi.org/10.1007/s40279-019-01145-2

Zhai R, Yang K, Dai H, et al. Fragmented versus traditional resistance training: a randomized controlled trial on muscular strength, endurance, and enjoyment in recreationally trained young adults. Journal of Exercise Science & Fitness. 2026;24:200521. https://doi.org/10.1016/j.jesf.2026.200521

    Bir yanıt yazın